De weg naar democratie

Democratie1
Facebooktwittergoogle_plusmail

Democratie komt van het Griekse ‘demos’, volk, en ‘cratein’, regeren. Democratie zou de best mogelijke regeringsvorm zijn. In een volledige democratie hebben alle burgers recht van spreken. Iedereen kan problemen aankaarten. Iedereen kan oplossingen voorstellen. En iedereen kan argumenten vóór en tegen deze voorstellen uiten, zodat alle belangen besproken en gewogen kunnen worden.

Op deze manier kunnen de beste besluiten genomen worden. Ze zijn immers gebaseerd op alle beschikbare kennis en inzichten. En wanneer men zelf aan deze besluiten deelgenomen heeft, dan weet men ook om welke redenen ze genomen zijn en zal men eerder geneigd zijn de ze te respecteren. Deelnemen betekent tevens meer inzicht verwerven in de belangen van anderen, wat wederzijds begrip en een vreedzame samenleving ten goede komt.

Uit bovenstaande valt al af te leiden, dat hetgeen men ons heden ten dage als democratie voorschotelt, daar nog een paar passen van verwijderd is. Echte democratie, waarin de burgers zelf de besluiten nemen, bestaat nog bijna nergens en daar, waar het min of meer bestaat, is dat op kleine schaal, zoals in een aantal Zwitserse kantons.

Maatschappij en bestuur

Veel kenmerken van maatschappij en bestuur zijn nog steeds gebaseerd op gebruiken van duizenden jaren geleden. Zo bestond in de vroegste maatschappijen reeds het solidariteitsbeginsel, gevolgd door recht op eigendom en het ontstaan van klassenonderscheid met het recht op uitbuiting (zowel fysiek als met kredietverlening), en een gecentraliseerd bestuur, dat zijn gezag baseerde op angst.

De eerste notie van democratie vinden we duizend jaar later in de Griekse geschiedenis.

Democratie2

In de rest van Europa zal democratie nog vele eeuwen een niet-bestaand begrip blijven. Pas vrij recentelijk, in de 18e/19e eeuw, toen keizers, koningen, hertogen en andere aristocratische heersers met hun uitbuiting en oorlogsvoering volksopstanden hadden veroorzaakt, lieten ze volksvertegenwoordigers toe of werden een kopje kleiner gemaakt. Kenmerkend voor alle Europese landen is, dat ze zich nu allemaal democratisch noemen.

Kijken we echter naar de organisatie van het bestuur, dan valt gelijk op, dat de zogeheten volksvertegenwoordigers in de meeste landen verdeeld zijn in een Eerste en Tweede Kamer, waarbij alleen de Tweede Kamer rechtstreeks door het volk wordt gekozen. De Eerste Kamer kan de wetsvoorstellen die door de Tweede Kamer zijn aangenomen, weer verwerpen.

En wanneer we opmerken, dat er in elk land nog steeds een tamelijk kleine minderheid bestaat van burgers met enorme privileges, zowel qua rijkdom als qua politieke macht, dan kunnen we makkelijk aannemen, dat de werking van deze ‘democratieën’ verre van democratisch is. Vaak wordt dit al aan de basis veroorzaakt, door de weinig democratische vormgeving van de regering, die door de grondwet wordt voorgeschreven. Meestal zijn die grondwetten geschreven door een klein aantal mensen uit de ‘upper class’ en beperken deze statutair de invloed van de grote meerderheid van de burgers, van het gewone volk.

Democratie3

 Het verhaal van Mouseland: muizen, die op katten stemmen [7]

Sinds de opkomst van politieke partijen, zo vanaf 1870, worden de kamers bemand door vertegenwoordigers van politieke partijen. Met mooie verkiezingsbeloftes proberen de politieke partijen zo veel mogelijk stemmen te verkrijgen. Meteen na de verkiezingen ontmoeten de partijleiders elkaar in geheim overleg om te proberen een coalitie te vormen, waarbij met koehandel en handjeklap over en weer verkiezingsbeloftes worden weggestreept en een regeeraccoord wordt opgesteld. Doel van de operatie is een kamp te vormen met de meerderheid van de kamerleden, zodat deze de absolute macht heeft om de wetten aan te nemen die ze willen.

Een coalitie is een kunstmatige alliantie en in essentie zwak. Een coalitie is niet geschikt om ernstige structurele problemen in de maatschappij op te lossen, zoals het bankensysteem en de snel groeiende spagaat tussen rijk en arm.

Het bestaan van een meerderheidscoalitie houdt in, dat de uitkomst van de debatten over wetsvoorstellen bij voorbaat vast staat en dus dat het debat zijn democratische functie verliest, als instrument om alle argumenten vóór en tegen nieuwe wetsvoorstellen op tafel te brengen en alle belangen zorgvuldig af te wegen. Het spreekt vanzelf, dat het ontbreken van echte debatten de kwaliteit van de wetgeving ernstig vermindert.

De coalitie houdt ook in, dat de kamerleden van de meerderheid verplicht zijn te gehoorzamen aan de stemopdracht van hun partijleider. Als ze niet zouden gehoorzamen, komt de meerderheid in gevaar. Het resultaat van deze werkwijze is, dat de partijleiders de besluiten nemen en vervolgens geen enkel kamerlid nog zorgvuldig de teksten bestudeert waarover hij moet stemmen. [8] Dat zou immers nutteloos en tijdverspilling zijn. Met deze coalities is het parlement een corrupt en gevaarlijk instrument geworden voor het democratische besluitvormingsproces.

Het is dus niet echt verwonderlijk, dat deze zogenaamde volksvertegenwoordigers een kaste apart zijn geworden, die onder een glazen stolp functioneert, vaak zelfs beschermd door veiligheidspoortjes tegen die vreemde, gevaarlijke burgers.

In veel Europese landen dateert de grondwet nog uit de tijd, dat de bevolkingen overwegend analfabeet waren. Het valt nog enigszins te begrijpen, dat de machthebbers in die tijd van mening waren, dat die ongeletterden onder curatele gesteld moesten worden en vertegenwoordigd moesten worden door mensen, die konden lezen en schrijven. Momenteel is het echter zo, dat er veel meer kennis en inzicht buiten het parlement aanwezig is, dan daarbinnen.

We hebben tegenwoordig de technische middelen om een echte democratie op de schaal van een heel land te organiseren. Alleen al met een goed gestructureerd internetplatform kunnen we:

•problemen aankaarten;

•voorstellen doen voor oplossingen en wetten,

•argumenten vóór en tegen deze voorstellen inbrengen.

En met iets meer organisatie kunnen we daarover ook stemmen.   De vraag is dus: zijn we nog steeds burgers die vertegenwoordigd moeten worden, of is het tijd om echte democratie in te voeren?  

Als u vindt, dat het tijd is voor democratie en als u ideeën heeft voor het maken van een dergelijke site (zijn vormgeving, de regels, de programmering, de financiering), of als u kennis heeft van vergelijkbare initiatieven, of als u denkt anderszins nuttig te kunnen zijn, reageer dan svp. En u kunt zich in ieder geval al heel nuttig maken door via de sociale media zo veel mogelijk mensen op dit artikel te attenderen.

Rudo de Ruijter,  Onafhankelijk onderzoeker courtfool@xs4all.nl

 Bronnen en toelichtingen:

[1] Kleitabletten in Sumer: http://www.historyguide.org/ancient/lecture2b.html

[2] Wetboek van Hammurabi: http://avalon.law.yale.edu/ancient/hamframe.asphttp://www.sacred-texts.com/ane/ham/ham05.htm ; http://www.sacred-texts.com/ane/ham/ham06.htm ; http://www.sacred-texts.com/ane/ham/ham07.htm

 [3] Tegenwoordig bestaat zo’n 35% van al onze uitgaven uit rente. Helmut Creutz:

“Alle kosten die zich accumuleren in de productie en in tussenliggende prijsvorming komen terecht in de eindprijzen.. Ze moeten dus betaald worden door de huishoudens, die als laatste in de keten de kosen niet verder af kan wentelen en ze met hun uitgaven direct of indirect moeten dragen.

 Volgens het bericht van de Bundesbank van september 2003 bedroegen in het jaar 2000 de totale uitgaven van de huishoudens  1,201 miljard euro, de kredietlasten (de door de banken geïnde rente) 370 miljard euro. Uit deze bedragen, die per huishouden neerkomen op 31.600 euro, respectievelijk 9.740 euro, laat zich een percentage rente in de uitgaven berekenen van 31 procent”. In 1950 was dat nog 7% en in 1975 14%.   [4] Schuldenkwijtscheldingen in Mesopotamië: http://www.globalresearch.ca/debt-cancellation-in-mesopotamia-and-egypt-from-3000-to-1000-bc/5303136

[5] Schuldenkwijtscheldingen tot in de huidige tijd: http://www.telegraph.co.uk/finance/economics/11383374/The-biggest-debt-write-offs-in-the-history-of-the-world.html

[6] In een straal van 700 meter mocht iedereen van een put gebruik maken. En wanneer iemand op een diepte van 18 meter geen water kon vinden, mocht hij de put van zijn buurman gebruiken.  http://www.solon-line.de/solon-legislator-and-poet.html [7]    The story of Mouseland: mice electing cats:  https://www.youtube.com/watch?v=kdwySCMovHk (from 1’20”)

 [8] Zie bijvoorbeeld “ESM: Hoogverraad in het parlement” http://www.courtfool.info/nl_ESM_Hoogverraad_in_het_parlement.htm