Syrië – Bijna door de knieën

Facebooktwittergoogle_plusmail

Nog niet zolang geleden eiste de Franse minister van Buitenlandse Zaken Laurent Fabius (PS) dat men de Syrische president Bashar al Assad (foto) voor het Internationaal Strafhof in Den Haag moest brengen. Want Assad was volgens Fabius een gruwelijk monster. Een toen reeds bij kenners van het dossier als lachwekkend overkomende eis.

Hoe immers ging hij dat regelen? Frankrijk heeft nu eenmaal geen echt leger meer en op de Syrische jihadisten moet hij ook al niet veel meer rekenen. Die incasseren alleen nog maar tegenslagen. En waarom moesten die jihadisten dan niet volgens Frankrijk eveneens voor dat strafhof verschijnen?

Gezichtsschade

Nog hetzelfde jaar tapt Fabius al uit een totaal ander vaatje. Nu die salafistische terroristen niet alleen maar terreur zaaien in Syrië maar dat ook al doen in het hartje van Parijs dan zingt deze politicus een nieuw liedje. Syriërs massaal door tuig van al Qaeda laten doodschieten, daar draait deze man zijn hand niet voor om. Geen traan zal hier rollen.

Maar het Stade de France aanvallen waar de Franse president en de Duitse minister van Buitenlandse Zaken Walter Steinmeier van de voetbal zaten te genieten? Ah NON. Dat was niet voorzien in het door Frankrijk, de VS en het Verenigd Koninkrijk in elkaar gestoken scenario voor de destructie en verovering van Syrië.

En dus werd het nodig om van koers te veranderen. Niet dat die nieuwe koers al niet een tijd geleden was ingezet. Alleen is er nu echt haast bij. Na straks vijf jaar oorlog tegen Syrië heeft het Westen het blijkbaar wel bekeken. De moeite is voor niets geweest.

Het Syrische leger blijkt toch niet te overwinnen. Iets waar Franse kenners van het dossier hen nochtans vooraf voor hadden zitten waarschuwen. Maar hebzuchtig als de presidenten Nicolas Sarkozy en François Hollande zijn wilden ze toen naar hen gewoon niet luisteren.

Na nu mogelijks 250.000 doden, 12 miljoen vluchtelingen, honderden miljarden dollar aan schade begint men in Parijs zijn fouten te beseffen. Niet dat men dat in het publiek toegeeft, daarvoor acht men zich in het Westen veel te goed. Dat toegeven zal niet zo makkelijk gaan. Gezichtsschade moet voor die heren en dames nu eenmaal kost wat kost vermeden worden.

Overgangsperiode

En om die fouten niet te moeten toegeven en om gezichtsverlies zoveel mogelijk te vermijden gaat men daarom voorwaarts met heel kleine stapjes. Zelfs al geven ze in Parijs en Washington grif toe dat een oplossing dringend is. Tja, Parijs wordt aangevallen.

Een eerste stap kwam er toen Frankrijk, de VS en nadien gevolgd door zelfs Saoedi-Arabië en Turkije, stelden dat Assad tijdens een bepaalde nooit gedefinieerde overgangsperiode nog als president kon aanblijven. Het was alsof Syrië hun eigendom is en bepaalden wat er mee moest gebeuren.

Zij bleven wel bij hun eis voor een regimewissel. Assad moet weg? Hoe? Ja, men gaat het hem vragen. Officieel wilden zij nog steeds hun mannetje hebben om Syrië te leiden. De komst van het Russische leger in september maakte die eis echter totaal belachelijk. Het is of de oorlog verder laten aanslepen en de salafisten laten doen of verkiezingen met Assad als kandidaat aanvaarden.

Wie in het Westen na straks vijf jaar tevergeefs oorlogsvoeren toch nog denkt de overwinning te kunnen boeken is iemand die in dromenland leeft. Zeker nu Syrië via de komst van duizenden vrijwilligers uit de Arabische wereld, Afghanistan en Iran en de Russische luchtmacht in wezen onoverwinnelijk is geworden.

Het nieuws van het slagveld sinds oktober maakt dat overduidelijk. De jihadistische oorlogsmachine is zeker nog niet aan het instorten maar heeft het iedere dag steeds moeilijker om tegen de mokerslagen van het Syrisch leger en haar bondgenoten stand te houden. En dit op alle fronten. Het gaat voor het Syrische leger (te) langzaam maar zeker vooruit.

Met het Syrische leger (foto)

En dus moet men, zeker na het snel toenemend aantal terreuraanslagen in Europa en elders in de wereld, voor de Europese leiders wel vlug een einde maken aan deze oorlog. Uiteraard speelt ook de gigantische vluchtelingenstromen richting de EU hierbij een zeer grote rol.

Merkel, Cameron en Hollande beseften plots dat ze door tegen Syrië een onverklaarde oorlog te voeren zeer zwaar in hun eigen voeten hadden geschoten. Het is voor de EU zelfs een heuse ramp geworden.

Syrisch leger

En dus gaat men in het westen stapje per stapje verder richting Syrië en haar regering. Schaamrood op de wangen en staart tussen de benen. Recente verklaringen van de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry, de Verenigde Arabische Emiraten en die van Laurent Fabius zetten de voorbije weken verdere passen richting Assad.

Zo stelde Fabius begin december:

“Une Syrie unie implique une transition politique. Cela ne veut pas dire que Bachar al-Assad doit partir avant même la transition, mais il faut des assurances pour le futur”, précise M. Fabius dans cet entretien.

Een eengemaakt Syrië vergt een politieke oplossing. Dat wil niet zeggen dat Bashar al Assad al moet vertrekken voor de transitie, maar we moeten wel garanties hebben voor de toekomst”, stelde Fabius tijdens zijn gesprek.

“Il n’est pas possible de travailler avec l’armée syrienne tant que M. Bachar al-Assad est à sa tête. Mais à partir du moment où il y aura eu une transition politique et où M. Bachar ne sera pas le chef des armées, on peut très bien s’associer à ce qui sera l’rarmée syrienne. Mais dans une transition politique opérée”, avait-il déclaré. (1)

“Het is onmogelijk om met het Syrische leger samen te werken zolang Bashar al Assad er aan het hoofd van staat. Maar vanaf het ogenblik dat er een politieke overgang is en als Assad niet langer de chef is van het leger dan is er niet langer een probleem meer om ons te associëren met het Syrische leger. Maar het moet zijn in het kader van een politieke transitie”, aldus Fabius.

Stap voor stap

De kunst van het bestuderen van de diplomatie en verklaringen als dit is te letten op de nuances, het woordengebruik en de timing. Zo is Frankrijk zeer gehaast om een einde te maken aan de Syrische oorlog. Ook wil men effectief stoppen met de steun aan die Syrische terreurbewegingen, en dit niet alleen ISIS. Maar te snel gaan is natuurlijk de nederlaag erkennen. Het is het dilemma van de Franse buitenlandse politiek hier.

Daarom is de zin ‘maar we moeten garanties hebben voor de toekomst’ belangrijk, evenals die dat hij wil samenwerken met het Syrische leger “als er een politieke overgang is en als Assad niet langer de chef is van het Syrische leger.”

Maar welke garanties voor welke toekomst? Het zijn nuances die in wezen niet langer uitsluiten dat Frankrijk ook in de toekomst Assad als president zal aanvaarden. Maar dan zonder dat hij ook legerchef is. De Fransen hebben die verklaring natuurlijk wel snel aangepast. Een klassieke truc binnen de diplomatie.

In die zin is ook een uitlating van de Russische president Vladimir Poetin belangrijk. Die stelde midden vorige maand dat Rusland zijn interventie in Syrië desnoods nog gemakkelijk kan opdrijven. Het is een waarschuwing aan de treuzelaars die de Syrische oorlog toch nog willen laten aanslepen dat ze zich op militair vlak geen enkele illusie moeten maken.

Maar natuurlijk zijn er de uitlatingen van Fabius en andere leden van de Franse regering. De praktijk telt. En dus zien we dat Frankrijk nu ook bombardementen op Syrië uitvoert. Hoeveel bommen ze gooien is niet duidelijk maar dat kan alleen maar gebeuren in nauw overleg met de Syrische regering en de Russen.

Alliantie met de Russen

Vandaar het recente bezoek van de Franse minister van Defensie Jean-Yves le Drian (foto) aan Moskou om de verdere samenwerking op punt te stellen. En neen, le Drian had het niet over een ‘alliantie’ maar over ‘samenwerken’. Vraag is natuurlijk wat het verschil is tussen samenwerken en een alliantie. Geen uiteraard. Alleen stapte Frankrijk niet naar de NAVO, wat logisch ware geweest, maar zeer opvallend naar Moskou.

 le drian

Syrië bombarderen zonder afspraken en hun toestemming is te gevaarlijk voor de beperkte Franse luchtmacht. De Russen bewaken immers het Syrische luchtruim met de modernste luchtafweersystemen S300 en S400 en die plukken de Franse vliegtuigen zo uit de lucht. Wees er dus zeker van dat er nu reeds een nauwe samenwerking is tussen het Franse en Syrische leger. Alleen verzwijgt men het om politieke reden.

Dat de stappen van de Franse regering een zekere logica hebben en onderdeel vormen van een totale ommekeer van de Franse buitenlandse politiek blijkt uit een artikel in het in Londen verschijnende Saoedische dagblad Asharq al Awsat, eigendom van Faisal bin Salman bin Abdulaziz Al Saud, een zoon van koning Salman de Hakbijl en gouverneur van de provincie Medina, waarin men stelde:

French diplomatic sources confirmed to Asharq Al-Awsat that the French minister’s statement comes in the context of a French “gradual progress,” which may end with the announcement of cooperation with the Syrian regime to combat the extremist organisation. (2) Franse diplomatieke bronnen bevestigden tegen Asharq al Awsat dat de verklaring van de Franse minister (Laurent Fabius, nvdr.) gezien moet worden in de context van een “geleidelijk proces” welke kan eindigen met de aankondiging dat men met het Syrische regime zal samenwerken om deze extremistische organisatie (ISIS, nvdr.) te bevechten.

Het onvermijdelijke

Zelfs in de Arabische wereld lijkt men zich nu min of meer neer te leggen bij het onvermijdelijke. Zo wist de International Business Times, een internationaal opererende Amerikaanse nieuwswebsite, te melden dat Anwar Gargash, minister van Buitenlandse Zaken van de Verenigde Arabische Emiraten (VAE), stelde dat Rusland in Syrië voor haar een partner is.

The UAE described Russian airstrikes in Syria that have largely attacked rebels supporting Syrian President Bashar Assad as attacks on a “common enemy.” (3)

De VAE beschreef de tegen de rebellen gerichte en ter ondersteuning van president Bashar al Assad gevoerde Russische luchtaanvallen als strijden tegen een “gezamenlijke vijand”.

Maar uiteraard is ook deze koerswijziging er een van geleidelijkheid want ook die Arabische vorstendommen willen hun gezicht nu redden. Zolang ze westerse steun kregen voor hun agressie tegen Syrië was er geen probleem. Nu die steun aan het wegvallen is dringt ook hier een koerswijziging zich op. Maar langzaam tot men die 180° bereikt heeft.

Ook John Kerry, Amerikaans minister van Buitenlandse Zaken, werkt uiteraard verder aan zijn koerswijziging. Zo stelde hij recent in een toespraak dat men in een militaire alliantie nauw wil samenwerken met het Syrische leger en de Russen tegen ISIS.

Waarbij hij ook andere terroristische organisaties als Jabhat al Nusra (al Qaeda) viseerde. Assad moet volgens die nieuwe Amerikaanse publieke stap wel verdwijnen, maar zeker niet te abrupt of te snel.

Secretary of State John Kerry said Thursday he believes that if an agreement can be reached to ease President Bashar al-Assad of Syria from power, a coalition of Americans, Russians and Syrian forces could wipe out the Islamic State “in a matter of literally months.” (4)

Minister van Buitenlandse Zaken John Kerry stelde donderdag dat hij gelooft dat indien men president Assad van de macht kan laten verdwijnen, een coalitie van Amerikaanse, Russische en Syrische troepen ISIS kunnen uitschakelen. “Letterlijk in een paar maanden.”

Front vormen met Assad

Typerend voor de huidige toestand is ook dat toppolitici in landen als Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en de VS zich al uitspraken voor samenwerking met Assad. Ook dat kadert in die politieke strategie van stap-voor-stap die men in die hoofdsteden volgt. Zo is er Hubert Védrine, een kopstuk van de Franse regeringspartij PS en gewezen minister van Buitenlandse Zaken die openlijk oproept om met Assad in zee te gaan (5).

Eenzelfde geluid bij vorig president Nicolas Sarkozy (6), de man die in Frankrijk het meest verantwoordelijk is voor het huidig succes van het salafisme en de vernieling van Libië, die nu voorstelt om tegen diezelfde salafisten een front te vormen met Rusland, de nauwe bondgenoot van Assad.

Wat dus een de facto alliantie van Parijs met Damascus betekent. Ook bij andere voorname leden van de grote Franse politieke partijen is dit geluid uiteraard al te horen. Sommigen trokken zelfs al op ‘bedevaart’ bij Assad.

Ook in de VS en Groot-Brittannië klinkt bij de politieke top dit geluid. Zo zijn er Tulsi Gabbard (Democraat) en Austin Scott (Republikein), beiden leden van het Amerikaans Huis van Afgevaardigden, die een wetsvoorstel indienden om de steun aan die Syrische rebellen te verbieden.

En dan is er in Londen de Conservatieve burgemeester en kandidaat premier Boris Johnson (foto) die in The Daily Telegraph, het Conservatief huisblad, over de zaak een column schreef waarin hij stelde:

“Am I backing the Assad regime, and the Russians, in their joint enterprise to recapture that amazing site? You bet I am.” (7)

“Steun ik het regime van Assad en de Russen in hun gezamenlijke strijd voor de herovering van die mooie site (Palmyra, nvdr.)? Natuurlijk steun ik hen.”

Boris Johnson

Testen van het water

Maar achter de schermen heeft men in de VS en elders in het Westen de ommekeer in het beleid al feitelijk achter de rug. Wat men nu doet is af en toe wat verklaringen afleggen die er op wijzen dat Assad voor hen mag blijven om die dan diezelfde dag of de dag nadien wat te ‘corrigeren’. Alsof ze zomaar lukraak verklaringen afleggen zonder hun gevolgen te kunnen inschatten.

Het is het testen van het water om zo te zien wat de reacties zijn en het publiek voor te bereiden op de finale draai. Maar dat is wel het door de knieën gaan, het erkennen van de nederlaag door Washington, Parijs en Londen die hier hun Waterloo vonden.

Maar Obama en Kerry zijn politici en die zullen hun nederlaag wel pogen te verkopen als een overwinning. Zoiets als ‘een voor de vrede noodzakelijke stap’ of iets dergelijks. Ze zullen niet zoals Napoleon in Waterloo gevangen worden genomen en dus kan dat.

Kerry-Lavrov

Belangrijk voor het zetten van verdere Amerikaanse stappen was het bezoek van John Kerry (foto van Kerry met zijn Russische collega Sergeï Lavrov) midden december van vorig jaar aan Moskou. Het was de tijd voor het op elkaar afstemmen van de violen. En dat lukte hier wonderwel. Zo verklaarde Kerry er:

The United States, Mr. Kerry said, was not seeking Mr. Assad’s ouster per se, but rather considers it unlikely he can preside over a successful settlement.” (9)

“De Verenigde Staten willen Assad niet echt verwijderen, maar we zien het als twijfelachtig dat hij een succesvolle regeling kan voorzitten.”

“I look forward to making real progress,” Kerry said. “I think the world benefits when powerful nations with a long history with each other have the ability to be able to find common ground.” (10)

“Ik kijk uit naar serieuze vooruitgang”, stelde Kerry. “Ik denk dat de wereld er baat bij heeft als twee machtige landen die een lange gezamenlijke geschiedenis hebben de mogelijkheid hebben om een gezamenlijk standpunt in te nemen.”

Kerry said Dec. 18 that the U.S. has abandoned its demand for Assad, an ally of Iran as well as Russia, to step down as a precondition for a peace deal. “We began to really come to the reality that this demand was in fact prolonging the war, creating greater agony and suffering, and not getting us anywhere in a stalemate,” he told reporters in New York. (11)

Kerry stelde op 18 december dat de VS hun eis lieten vallen dat Assad, een bondgenoot van Iran en Rusland, moet aftreden als een voorwaarde voor een vredesakkoord. “We begonnen uiteindelijk tot het besef te komen dat deze eis in feite het voortzetten van de oorlog betekende. Wat nog meer pijn en lijden veroorzaakt, iets wat deze patstelling niet oplost”, aldus Kerry tegen journalisten in New York.

Niet alleen in Europa of de VS is de omslag feitelijk al definitief gemaakt. Ook op het Arabisch schiereiland lijkt men druk bezig met het begraven van de strijdbijl en het heffen van de witte vlag. Zo citeerde Bloomberg eind vorige maand een topanalist van de Verenigde Arabische Emiraten:

As far as Assad’s candidacy in 2017 elections, “the Gulf states at this moment would say no for sure, but if there is a concession coming from everybody else, I don’t think there is a way for them to say no,” Abdulla said. (11)

Wat betreft de kandidatuur van Assad voor 2017 (het jaar van de geplande presidentsverkiezingen, nvdr.), “Op dit ogenblik zouden de staten van de Golf met zekerheid neen zeggen. Maar als er een toegeving komt van de anderen, dan, denk ik, zullen ze wel geen neen meer kunnen zeggen”, aldus Abdoella. (Abdulkhaleq Abdoella, een politiek analist uit de Verenigde Arabische Emiraten en professor Politieke Wetenschappen aan de Universiteit van de VAE, nvdr.)

Achter de schermen

Maar dat zijn de publieke verklaringen. De realiteit speelt zich als steeds achter de schermen af. Zo is er het eerder deze maand in de Duitse en Syrische media uitgelekte verhaal over de Duitse veiligheidsdienst BND. Deze heropende volgens Der Spiegel, Bild en de pro-Syrische media in de Arabische wereld haar bureau in Damascus en wisselt regelmatig info uit met haar Syrische zusterorganisatie.

Een lek waarvan men zo kan rieken dat het komt van de Duitse regering en/of de BND die voor ze naar een bevriende journalist stapte uiteraard eerst de Syrische regering verwittigde die dan op haar beurt de favorieten binnen de Arabische tipten. Zo gaat dat in journalistenland.

Ooit bij het begin van de Syrische oorlog stuurde Duitsland een spionageschip naar de regio om het Syrische leger in de gaten te houden en de salafisten te verwittigen. Nu is de Duitse rol in deze oorlog juist omgekeerd. Het kan verkeren.

Ook de Franse en mogelijks ook andere westerse veiligheidsdiensten, behoudens dan voor zover geweten de Belgische, hebben hun relatie met de collega’s in Damascus terug opgenomen. Een Syrische dienst die in onze media, recent nog met het verhaal van Human Rights Watch, de meest gruwelijke praktijken werd toegediend. Zeker voor de Fransen is dat pijnlijk daar hun DGSE jarenlang de Syrische salafisten bewapende.

Niet verbazend dat ook de VS stiekem verder gaat dan wat Kerry of Obama aan de verslaggevers en het publiek kwijt willen. De Amerikaanse beurskrant Wall Street Journal kreeg in die zin vanuit de Amerikaanse regering wel wat opmerkelijke info toegeworpen.

“Today, when Washington wants to notify Damascus where it is deploying U.S.-trained Syrian fighters to battle Islamic State so the fighters aren’t mistaken for rebels, Samantha Power, the U.S. envoy to the U.N., dispatches a deputy to talk to the Syrian envoy, Bashar Jaafari,” these people said…..

This spring, a former senior White House official, Steve Simon, met Mr. Assad in Damascus in a visit initiated and arranged by Mr. Ahmad. (13)

“Wanneer Washington Damascus tegenwoordig wil verwittigen waar het Amerikaans getrainde troepen inzet (die worden geëscorteerd door een Amerikaanse elite-eenheid, nvdr.) om tegen de Islamitische Staat te vechten, dan stuurt VS-ambassadeur Samantha Powers een medewerker van haar ambassade om met Bashar Jaafari, de Syrische ambassadeur bij de VN, te praten. Dit om te zorgen dat de Syriërs hen niet verwarren met rebellen”, aldus die mensen…

Deze lente was er een ontmoeting van Simon Steven, een gewezen topman van het Witte Huis, met Assad, een bezoek dat er kwam op initiatief en met hulp van Ahmad. (Khaled Ahmed, in het artikel omschreven als een welvarend internationaal actief zakenman en vertrouweling van Assad, nvdr.)

Een in de VS niet ontkende verhaal dat men in Washington ongetwijfeld met goedkeuring van Damascus liet uitlekken. Men gooit immers niet zomaar geheime of confidentiële gesprekken op straat zonder medeweten van de andere partij waarmee men samenwerkt. Damascus zweeg trouwens alsof ze niets had gehoord. Ook dit lek past in het testen van het water om te zien wanneer Washington publiek verdere stappen kan zetten.

Allegaartje

Het grootste obstakel naar vrede in Syrië is dan ook de houding van het allegaartje van oppositiegroepen in binnen- en buitenland, ook die in het door de regering gecontroleerde gebied.Geschat wordt dat er aan rebellenkant ongeveer 160 gewapende groepen zijn.

En dan heb je nog de zogenaamde hotelgasten, opposanten die vooral namens zichzelf spreken, amper of geen contact hebben met die gewapende groepen. Ze leven gewoon op kosten van buitenlandse mogendheden in peperdure hotels zoals The Four Seasons in Istanbul en Doha, hoofdstad van Qatar. Quislings dus die dankzij het geld van hun buitenlandse sponsors willen rijk worden. Dit dan ten koste van het leed van de Syriërs.

Die opposanten kwamen midden december bij elkaar in de Saoedische hoofdstad Riaad om te overleggen hoe men tot een vredesakkoord kan komen. Er waren in totaal een goeie honderd mensen die zowel de gewapende opposanten, de heren in maatpak uit de dure hotels als de interne oppositie vertegenwoordigden.

Merkwaardig was wel dat gastheer Saoedi Arabië ook de binnenlandse oppositie had uitgenodigd. Die werkt immers samen met de door de andere aanwezige opposanten zo gehate Assad. Dat deze in een kamer met elkaar vergaderden was dus al een mirakel te noemen.

Echter nog opmerkelijk was de afwezigheid van naast de Syrische regering en de officieel als terroristen geboekstaafde ISIS en al Qaeda, twee van de belangrijkste partijen in het conflict, de Koerdische YPG en het ermee samenwerkende Syrische Democratische Front (SDF). Een coalitie die nochtans samen met Amerikaanse elitetroepen vecht en in het westen van het land hulp krijgt van de Russische luchtmacht.

Het is ongetwijfeld een slag in het gezicht van de Amerikaanse ‘vrienden’ van het Huis van Saoed. Want de Koerdische Nationale Raad en het Koerdisch Blok van Abdoelbasset Sieda, groepjes die Turkse steun krijgen en lokaal geen serieuze invloed hebben, waren in Riaad dan wel aanwezig.

Druk uitoefenen

De bedoeling van de conferentie was een delegatie samen te stellen en een politiek programma op te maken waarmee men dan met de Syrische regering ging onderhandelen. Op zich al een toegeving want voorheen bij de twee bijeenkomsten in Genève wou men met die regering zelfs niet eens over vrede onderhandelen. Eerst moest men immers het hoofd van Assad krijgen aangeboden.

Nu klonk het al anders. Deze moet nu pas verdwijnen bij het aan de macht komen van de overgangsregering. Maar terwijl de grootmachten in Wenen in november stelden dat Syrië een eengemaakte staat moest blijven met een seculiere en democratische grondwet bleek dit voor de opposanten echter toch wel teveel gevraagd.

Geen verbazing natuurlijk als men op die bijeenkomst de aanwezigheid zag van salafistische extremisten als Ahrar al Sham en het Leger van Islam. En daarom sprak men in de eindtekst dan maar over ‘democratische mechanismen’ en een ‘civiele maatschappij’.

Wat natuurlijk wat anders is dan wat men voorheen in Wenen had afgesproken. Een seculiere staat is immers iets totaal anders dan een ‘civiele’ staat. De salafistische Ahrar al Sham, de afstamming van al Qaeda, trok zich om die reden officieel terug uit die onderhandelingen. Syrië moest voor hen een islamitische staat worden. Zelfs het woord civiel kon voor hen niet door de beugel.

Verwarring troef trouwens toen Ahrar al Sham op het laatste ogenblik haar akkoord dan weigerde en een andere vertegenwoordiger van de groep dit toch ondertekende. Ook nu nog, meer dan drie weken later, is het nog steeds geheel onduidelijk of de groep, die in wezen weinig verschilt van al Qaeda en ISIS, dit akkoord nu al of niet aanvaard.

The New York Times vatte, een ongetwijfeld westerse VN-diplomaat citerend, het recent zo samen:

“This is an exercise forced upon them, which is very good,” one United Nations diplomat said, speaking on the condition of anonymity because of the delicacy of the negotiations. “But we still need to test how far they will want to go.” (14) “Dit is een oefening die hen is opgedrongen, en dat is goed”, aldus een diplomaat bij de VN die sprak op voorwaarde van anoniem te blijven omwille van het delicate van de onderhandelingen. “Maar we moeten hoe dan ook testen hoever ze hier willen gaan.”

Winnaars en verliezers

Duidelijk is ondertussen wie de verliezers en winnaars in dit verhaal worden. De grootste verliezer is natuurlijk de plaatselijke bevolking die de Amerikaanse oorlogsstrategie zwaar moest bekopen. Al decennia zorgt de VS hier voor het ene massabloedbad na het andere.

De Amerikaanse agressie sinds 1979 tegen Irak toen ze Saddam Hoessein aan de macht brachten, koste aan minstens een paar miljoen mensen het leven, incluis uiteraard de Iraniërs die sneuvelden tijdens die door de VS gestimuleerde Iraakse agressie tegen hun land. De oorlog tegen Syrië koste dan weer in totaal een vermoedelijke 250.000 doden. En dan was er de oorlog met de Koerden, Koeweit en de Amerikaanse bezetting van Irak in 2003.

De recente evolutie toont dat de Syriërs, de Iraniërs, Libanon, de Irakezen en de Russen de grote winnaars zijn van dit laatste conflict. De grootste verliezers zijn natuurlijk de EU, de NAVO, de VS, het Verenigd Koninkrijk, Turkije, Frankrijk en Saoedi Arabië samen met haar buurlanden op het Arabisch schiereiland behoudens Oman en Jemen. En dan  Israël dat nu met een nog sterker Hezbollah komt te zitten. En dit moest juist kapot.

De grootste winnaars zijn echter Assad en Poetin. Zij toonden hun tanden waarop het westen geen antwoord had. De westerse strategie om jihadisten te gebruiken keerde als een boemerang in hun gezicht terug. In het geval van François Hollande bijna letterlijk. Syrië is het Waterloo van het westen met Assad en Poetin als de Arthur Wellesley, hertog van Wellington, en prins Klemens von Metternich van deze eeuw.

Salman

Mogelijk de grootste individuele verliezer is Mohammed bin Salman bin Abdoelaziz (foto) al Saoed, tweede kroonprins, zoon van de koning Salman de Hakbijl, minister van defensie en de oorlogsstrateeg van het koninkrijk. Zijn oorlogen zijn allen uitgedraaid op een reuzengroot fiasco. De vraag is dan ook wat er in de toekomst met hem zal gebeuren.

Bovendien staat men in het westen steeds negatiever tegenover het land. Sommige Europese landen vaardigden zelfs al een wapenembargo tegen Riaad uit. In België echter weigeren beide grote gewesten bij monde van Geert Bourgeois (N-VA) en Paul Magnette (PS) dit uit te vaardigen. Een illegaal oorlogvoerende jihadistische broedplaats bewapenen is voor hen geen enkel probleem. De onrust in het Huis van Saoed zal echter hoe dan ook toenemen.

Duidelijk is dat intern de kritiek aan het aanzwellen is en vermoedelijk ook heel groot is. In normale omstandigheden overleeft geen enkel politicus dergelijke vernederingen. En de tekenen van interne ruzies zijn al goed merkbaar. Zoals ook de toenemende kritiek in het buitenland op deze jihadistische kweekvijver meer dan zichtbaar is.

Saoedi Arabië is politiek een middeleeuwse absolute monarchie maar ook in dat soort politieke systemen kan wanbeleid dodelijk zijn voor de heersende monarch. Kijk maar naar de geschiedenis.

Is dit de verklaring voor het heel plotse radicale optreden van het Huis van Saoed tegenover haar dissidenten en Iran? Een kat in het nauw maakt nu eenmaal al eens rare en gevaarlijke sprongen.

Het onverwachte harde optreden van Saoedi Arabië toont echter wel hoe onstabiel de regio blijft. Duidelijk is dat het zorgde voor een plotse diplomatieke drukte. Met als vraag hoe ver Saoedi Arabië en de VS van elkaar aan het wegdrijven zijn.

De onderhuidse Amerikaanse kritiek op het nieuwe Saoedische optreden in bladen als The New York Times en The Washington Post wordt steeds groter. Bovendien valt het gebrek aan steun binnen de Arabische wereld voor de houding van Saoedi Arabië op. Alleen Bahrein en Soedan steunden volhartig het Saoedische optreden. En dat zijn niet bepaald landen met grote invloed in dit milieu.

Egypte daarentegen verwerpt, samen met Oman, in het publiek de Saoedische politiek. Om dan nog maar te zwijgen van Algerije en Irak. Verder schaarden alleen weinig betekende landen als de Comoren, Djibouti en Somalië zich tot op zekere hoogte achter het Huis van Saoed.

Zelfs het niet-Arabische Turkije lijkt voorlopig grotendeels afzijdig te blijven. En dat zou toch een bondgenoot van Saoedi-Arabië moeten zijn. En dan is er nog Pakistan dat recent zijn steun aan Syrië en Assad toezegde. Hetzelfde voor Qatar, Jordanië, Marokko en Koeweit die evenmin het voorbeeld van Riaad volgen. Qatar en Koeweit trokken gewoon hun ambassadeur terug.

En dan is er de lauwe reactie van de Syrische rebellen waar vooral het Leger van Islam van de gesneuvelde Zahran Alloush zich openlijk voor de Saoedische positie uitsprak. Naast dan de Syrische Nationale Raad. Maar dat zijn voornamelijk zich op Saoedische kosten vermakende hotelgasten. Wel beloofde Saoedi Arabië aan de VN en de VS dat het zowel in Jemen als in de kwestie Syrië het streven naar vredesonderhandelingen zal blijven steunen. Wat uiteraard af te wachten valt.

Voetnoten

1) Le Point, 5 december 2015, AFP, Syrie : ‘Fabius n’envisage plus un départ de Bachar el-Assad avant une transition politique’. http://www.lepoint.fr/monde/syrie-fabius-n-envisage-plus-un-depart-de-bachar-el-assad-avant-une-transition-politique-05-12-2015-1987439_24.php

2) Syrian Observer, 2 december 2015, Asharq al Awsat, ‘France, Germany Open European Window to Assad’. Het artikel is een vertaling van het origineel in het Arabisch verschenen stuk. http://www.syrianobserver.com/EN/News/30225/France_Germany_Open_European_Window_Assad.

Asharq al Awsat is een in Londen verschijnende krant die eigendom is van prins Turki bin Salman al Saoed. Deze is de vijfde zoon van koning Salman de Hakbijl en een halfbroer van de tweede kroonprins Mohammad bin Salman, minister van Defensie en strateeg achter de oorlogen in Syrië en Jemen. De krant is dus de spreekbuis van de Saoedische koning en daarom zeer belangrijk.

3) International Business Times, 30 november 2015, Christine Silva, ‘UAE Will Fight Islamic State Group With Ground Troops In Syria? Emirates Foreign Minister Praises Russian Airstrike Campaign’. http://www.ibtimes.com/uae-will-fight-islamic-state-group-ground-troops-syria-emirates-foreign-minister-2204432.

4) The New York Times, 3 december 2015, David E. Sanger en Somini Sengupta, ‘To Crush ISIS, John Kerry Urges Deft Removal of Syria’s Assad’. http://www.nytimes.com/2015/12/04/world/middleeast/to-crush-isis-john-kerry-urges-deft-removal-of-syrias-assad.html?_r=0

5) Le Figaro, 28 september 2015, Marc de Boni, ‘Védrine veut s’allier à Assad contre Daech, comme «il a fallu s’allier avec Staline»’. http://www.lefigaro.fr/politique/le-scan/citations/2015/09/28/25002-20150928ARTFIG00200-vedrine-veut-s-allier-a-assad-contre-daech-comme-il-a-fallu-s-allier-avec-staline.php

6) Liberation, 18 september 2015, Jean-Pierre Perrin, ‘Syrie, Libye… quand Sarkozy refait l’histoire’.  http://www.liberation.fr/planete/2015/09/18/syrie-libye-sarkozy-fabule_1385588

Dat Libië in een complete chaos is uiteengevallen is volgens Sarkozy de schuld van… Hollande.

7) Pravda, 8 december 2015, Constantino Ceoldo, ‘The Syrian issue: Tulsi Gabbard & Austin Scott’. http://www.pravdareport.com/world/asia/08-12-2015/132798-syrian_issue-0/

8) The Telegraph, 6 december 2015, Boris Johnson, ‘Let’s deal with the Devil: we should work with Vladimir Putin and Bashar al-Assad in Syria’. http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/syria/12036184/Lets-deal-with-the-Devil-we-should-work-with-Vladimir-Putin-and-Bashar-al-Assad-in-Syria.html

Boris Johnson is burgemeester van de Londense metropool en een van de topfiguren van de Britse Conservatieve partij. Hij is bovendien een der mogelijke kandidaten voor het Britse premierschap na David Cameron. Zijn woorden wegen dan ook door.

10) NBC News, 15 december 2015. ‘Alexey Eremenko, John Kerry Aims to make real progress with Russia’s Putin in Syrian crisis’. http://www.nbcnews.com/news/world/john-kerry-aims-make-real-progress-russia-syrian-crisis-n480136?utm_source=Sailthru&utm_medium=email&utm_campaign=New%20Campaign&utm_term=%2AMideast%20Brief

11) Bloomberg, 29 december 2015, Henri Meyer, ‘Putin Sees a Chance for Assad to Stay in Power in Syria’.http://www.bloomberg.com/news/articles/2015-12-29/putin-sees-assad-chance-to-stay-as-u-s-pursues-syria-settlement?utm_source=Sailthru&utm_medium=email&utm_campaign=New%20Campaign&utm_term=%2ASituation%20Report

12) The Wall Street Journal, 23 december 2015, Nour Malas & Carol E. Lee, ‘U.S. Pursued Secret Contacts With Assad Regime for Years’. http://www.wsj.com/articles/u-s-pursued-secret-contacts-with-assad-regime-for-years-1450917657?utm_source=Sailthru&utm_medium=email&utm_campaign=New%20Campaign&utm_term=%2ASituation%20Report

Simon Steven is een joodse specialist in de terreurbestrijding en was in de periode 2011 en 2012 de hoofdverantwoordelijke voor het Midden-Oosten en Noord-Afrika van de Nationale Veiligheidsraad, een centraal deel van de aan het Witte Huis in Washington zelf verbonden administratie. Hij heeft dus aan de top mee die oorlog tegen Syrië in gang gestoken. Zijn geheim gehouden bezoek aan Assad is dan ook erg belangrijk.

14) The New York Times, 26 december 2015, Somini Sengupta en Anne Barnard, ‘U.N. Sets Syrian Peace Talks as Fighting Complicates Task’. http://www.nytimes.com/2015/12/27/world/middleeast/syria-peace-talks.html?nlid=67751936&src=recpb&_r=0

Mogelijks betreft het hier Jeffrey Feltman, een Amerikaanse diplomaat die fungeert als adjunct-secretarisgeneraal voor Politieke Zaken van de VN. De man staat te boek als een neoconservatief en wordt gezien als een der voornaamste architecten van het Amerikaanse Syrië beleid van de voorbije jaren.