Syrië, diplomatieke hoogspanning

KerryLavrov
Facebooktwittergoogle_plusmail

Er is achter de schermen van de internationale politiek op dit ogenblik een intens diplomatiek steekspel bezig tussen al de belangrijke spelers rond het dossier van Syrië, Irak en het ermee verbonden salafistisch terrorisme. Wat, zo lijkt het toch, vooral een gevolg is van het nucleaire akkoord tussen Iran en de VS met daarbij ook Duitsland, Frankrijk, Het Verenigd Koninkrijk, Rusland en China.

 

Prins Salman

Het akkoord maakt immers een einde aan het isolement van Iran, een regionaal machtige speler. Typerend voor de nieuwe toestand was dat de inkt van het akkoord met Iran nog niet eens droog was of de Duitse vicekanselier Sigmar Gabriel (SPD) stond al met een grote tros zakenlui en ambtenaren in Teheran contracten te negotiëren.

Dat er achter de schermen anders gepraat en gedaan wordt dan in het openbaar is zeker recent duidelijk geworden. Zo was er in juli volgens the New York Times en een serie andere bronnen een ontmoeting in de Saoedische hoofdstad Riaad tussen brigade generaal Ali Mamloek, het hoofd van het Syrische Nationale Veiligheidsbureau, en adjunct kroonprins Mohammad bin Salman. Dit is de zoon van koning Salman, minister van Defensie en verantwoordelijke voor het economische beleid. (1)

MohammadbinSalman

Volgens een  serie bronnen had de Saoedische adjunct-kroonprins Mohammad bin Salman in Riaad een gesprek met het hoofd van de Syrische veiligheidsdienst. Blijkbaar wil het land nu toch streven naar onderhandelingen met de Syrische regering.

 

Het is een gesprek dat tot recent gewoon ondenkbaar was daar de Saoedi’s gezworen hadden het hoofd van de Syrische president Bashar al Assad te doen rollen. En daar wachten ze nu al sinds begin 2011 tevergeefs op.

Uit de put trekken

Al even opmerkelijk bijna is ook het bezoek vorige donderdag van de Syrische minister van Buitenlandse Zaken Wallid Moeallem aan de Golfstaat Oman. Oman heeft wel nooit zoals de andere Golfstaten de diplomatieke betrekkingen met Syrië verbroken maar een officieel bezoek met persfoto als dit was sinds 2011 gewoon uit den boze. Simpelweg ondenkbaar.

En dan was er het gesprek vorige week maandag in de Qatarese hoofdstad Doha onder zes ogen tussen Adel al Jubeir, minister van Buitenlandse Zaken van Saoedi Arabië, met diens collega’s van de VS, John Kerry, en Rusland, Sergeï Lavrov. Een gesprek waar volgens het achteraf officieel verspreidde persbericht de kwestie Syrië op tafel lag.

Niet onbelangrijk was zeker ook het bezoek begin deze maand van Federica Mogherini, officieel Hoge Vertegenwoordiger van de Unie voor Buitenlandse Zaken en Veiligheidsbeleid, aan Teheran die namens de EU aan de Iraniërs kwam vragen om samen nieuwe wegen te zoeken om de regionale problemen op te lossen. Lees: Een smeekbede van de EU aan de Ayatollahs om Europa uit de diepe zelf gegraven Syrische put te trekken.

De ministers van Buitenlandse Zaken van Rusland (Sergeï Lavrov, links), de Verenigde Staten (John Kerry) en die van Saoedi Arabië (Adel al Jubeir) onderhandelden in de Qatarese hoofdstad Doha over Syrië.

 

Ook de VS zien trouwens nu officieel in Iran een partner voor een oplossing van de Syrische kwestie. Dit terwijl de Amerikaanse president Barack Obama zowel in 2012 als in 2014 via hard lobbywerk ervoor zorgde dat Teheran werd uitgesloten van de toenmalige gesprekken over Syrië.

 

 

Assad als Struikelblok

Ook Obama vroeg vorige week aan Teheran om hulp bij het zoeken naar een oplossing voor Syrië dat in zijn ogen een unitaire staat moet blijven en waarbij de strijd tegen ISIS centraal staat. Officieel wil hij voor Syrië een overgangsregering zonder Assad, maar privaat klinkt overal al door dat wat Washington betreft deze nog een tijd mag blijven.

De oplossing van het conflict is echter heel simpel. Het is het aanvaarden van een compromis dat in wezen al jaren op tafel ligt maar dat door het Westen steeds hooghartig en agressief werd afgewezen. En dat is een overgangsregering onder Assad met bepaalde oppositieleden die dan onder internationaal toezicht verkiezingen zouden houden.

Het verhaal van de houding van de VS in het Syrische geschil doet een beetje denken aan het nucleaire discussies van de VS met Iran. Het was een erfenis van het beruchte duo met president George W. Bush en vicepresident Dick Cheney en hun ‘As van het kwaad’. Pas nadat de VS het recht van Iran op nucleaire verrijking accepteerden kon er dan dat akkoord komen. Dat Iraans recht aanvaarden was de sleutel.

Assad

De VS en haar bondgenoten eisten tot voor kort steeds het hoofd van Assad voor er over een oplossing van de Syrische burgeroorlog kon worden gesproken. Ze eisten de overwinning op nog voor men die op het slagveld realiseerde.

 

Hetzelfde met Syrië waar de Amerikaanse eis van een onvoorwaardelijk vertrek van Assad elke oplossing in de weg stond. De indruk bestaat trouwens dat men bepaalde door het westen en de Arabische Golfstaten betaalde Syrische Quislings als Moeaz al Khatib aan het voorbereiden is voor een ministerpost in die overgangsregering onder Assad. Kortelings gaat er zo’n groepje Quislings trouwens naar Moskou om te onderhandelen.

Het is een voorstel dat Teheran nu recent terug boven haalde en een dezer dagen aan de VN gaat voorleggen. Het toont een zelfbewust en internationaal diplomatiek actieve natie. Uiteraard gebeurt dit alles in nauw overleg met haar bondgenoten Rusland, Syrië, China, Irak en Hezbollah.

 

 

Iran op het voorplan

Teheran wordt trouwens gezien het akkoord met de VS kortelings opgenomen als lid van de Shanghai Samenwerkingsorganisatie, een verbond waar oorspronkelijk alleen Rusland, China en enkele voormalige Sovjetstaten uit Centraal-Azië als Kazakhstan deel van uitmaakten.

Recent werden echter ook Pakistan en Indië lid van deze geostrategische alliantie waar Afghanistan, Mongolië, Wit-Rusland en Iran waarnemend lid van van zijn. Het bevat bijna 50% van de wereldbevolking.  

Maar de VS en haar partners wilden steeds gewoon het hoofd van Assad zien rollen zoals dat ook het geval was met Kadhaffi. Hun eis was steeds: Eerst zijn hoofd en dan pas een nieuwe regering. Een recept voor complete chaos. Maar iedereen zal nu wel beseffen dat Assad Kadhaffi niet is en Syrië evenmin Libië is. Het blijkt een voor de westerse salafistische huurlingen en veel te zware noot om te kraken.

Men kan vanuit Turkije, Jordanië en Israël nog wel extra jihadisten en wapens leveren maar Iran was recent overduidelijk. Voor Teheran is het sturen van haar leger naar Syrië een optie die men onlangs publiekelijk zelfs op tafel legde. En dan is een overwinning op Assad helemaal onmogelijk.

 

Jihadisten als het probleem

De al jaren lopende verhalen in bladen als De Standaard of The Financial Times over een wankelende steun van Teheran en Moskou voor Assad zijn dan ook pure fantasie. Wishful thinking om hun incompetentie te verbergen.

SaudOman

De minister van Buitenlandse Zaken Wallid al Moeallim kreeg recent een uitnodiging voor een gesprek in de Golfstaat Oman met zijn collega Yusuf bin Alawai.

 

Bovendien heeft men al die jihadistische bendes als Ahrar al Sham, Al Nusra en ISIS behoudens luchtafweerraketten wel alle mogelijke steun gegeven, maar gebleken is dat die nu amper onder controle te houden zijn.

Voor veel landen is de strijd tegen die groepen primordiaal geworden. Belangrijker dan de kop van Assad. Bovendien beginnen steeds meer mensen in te zien dat ISIS en al Qaeda gewoon westerse creaties zijn. Vertel als je Didier Reynders bent dat eens aan je kiezers. Een nachtmerrie. Zeker voor Rusland waar recent ISIS ook opdook in de Kaukasus is die strijd primordiaal. Hetzelfde voor China trouwens.

Opmerkelijk was bijvoorbeeld de uitlating van blogger Ziad Fadel, een Amerikaanse Syriër met zeer goede connecties in het Syrische leger, die op zijn blog Syrian Perspective terloops stelde dat de Saoedische kroonprins Salman, de sleutelfiguur in Riaad, genoeg heeft van de Syrische oorlog. Heeft hij weet van de inhoud van het Syrische-Saoedische gesprek van 5 juli? Blijkbaar.

Turkse isolatie

Recente persberichten spreken zelfs van het stopzetten van de Saoedische steun aan die salafistische bendes in ruil voor het terugtrekken uit Syrië van de buitenlandse brigades zoals die van Hezbollah. Opvallend is zeker de mededeling van Jabhat al Nusra (al Qaeda) die stelde zich uit het noorden van Syrië en de frontlijn tegen ISIS te willen terugtrekken. Met daarbij een ferme uitval richting de Turkse ‘vrienden’.

Toch zijn die tekenen maar het begin van een oplossing. Wat met Turkije bijvoorbeeld. Wil dat de oorlog tegen haar buur stoppen? Het moet voor president Recep Tayyip Erdogan een zware toegeving zijn. Meer dan vier jaar strijd en miljarden dollars zijn hier dan tevergeefs geweest.

Zoals Thierry Meyssan in zijn uitstekende analyses van de Turkse positie stelt heeft Turkije geen enkele vriend meer, nergens. Het land ligt met iedereen zowat overhoop, zelfs nu al met Jabhat al Nusra. Toen Erdogan in 2003 in Turkije aan de macht kwam sprak hij van een politiek van nul problemen met alleen maar bevriende landen in de buurt. Nu leeft het met zowat iedereen op voet van oorlog.

JahatalNusra

Fier reden jihadisten van de salafistische terreurgroep Jabhat al Nusra recent rond met de gevangen leden van de door de VS opgeleide leden van Divisie 30.

 

Het kreeg officieel wel steun op de door Turkije speciaal bijeengeroepen NAVO-raad maar wie goed leest en alles in rekening brengt ziet alleen maar vijandige reacties bij haar partners.
Het is geen toeval dat de in onze klassieke media reeds zo geliefde Koerdische nationalisten er nog meer ruimte kregen dan voorheen. Waarbij het verhaal van de samenwerking tussen ISIS en Erdogan bijna continu in de media opduikt. Een nieuwe en voor Turkije nefaste ontwikkeling.

 

 

De tirade van Poetin

Opvallend hierbij was het verhaal dat de Russische president Vladimir Poetin tijdens een gesprek met de Turkse ambassadeur in Moskou eiste dat Erdogan zijn steun aan die terreurbewegingen zou stopzetten of anders zware tegenmaatregelen mocht verwachten.
Volgens Russische bronnen werd de naar het Kremlin gesommeerde Turkse ambassadeur daarbij zelfs de huid vol gescholden en beloofde Poetin Turkije in Syrië een nieuw Stalingrad. (2) Turkije is zwaar afhankelijk van olie- en gasleveringen vanuit Rusland en Iran. Ook met de VS zijn de relaties barslecht en lopen er verhalen over scheldpartijen heen en weer.

Maar als de zogenaamde gematigde oppositie – in wezen vooral enkele decennialang in het buitenland verblijvende Quislings zonder enige serieuze basis in de Syrische samenleving – in de Syrische regering onder Assad stapt blijven er nog de duizenden extremisten over die ongetwijfeld woedend zullen zijn en gaan zweren verder te vechten.

Poetin

Volgens Russische bronnen heeft de Russische president Vladimir Poetin recent zijn Turkse ambtgenoot Recep Tayyip Erdogan een fikse uitbrander gegeven wegens zijn steun aan ISIS. Deze groep is sinds kort nu ook actief in de Russische Kaukasus. Voldoende reden om woest te zijn op Erdogan.

 

Zelfs al wordt hun iedere militaire en politieke steun verder onthouden dan nog zullen die niet zomaar ophouden. Gebleken is dat het fanatieke vechtersbazen zijn met niet zelden een doodsverachting.
En met een voortduren van de oorlog is het houden van verkiezingen onmogelijk. Dit is waarschijnlijk nog het grootste probleem voor het hernemen van het leven in het land. De oorlog is er een dat nog heel lang kan blijven aanslepen maar dat Syrië wel de baas kan. Zeker is dat het op een veel lager niveau zal zijn.

 

 

Dodelijke klucht

Met Qatar lijkt er alleszins geen groot probleem meer te zijn. Die lieten vorige week verstaan dat men ook rekening moet houden met de belangen van Iran. Duidelijk is dat de toenadering van het Westen tot Iran nu toch lijkt te zorgen voor een doorbraak voor wat aan het ontaarden is in een nooit voorheen geziene dodelijke klucht.

Erdogan

Toen Erdogan in 2003 tot premier werd verkozen zorgde hij voor een beleid van wat hij noemde zero problemen, zijnde goed nabuurschap en een vredesakkoord met de Koerdische PKK. Het zorgde mee voor een fikse economische groei. Die groei is weg en met zowat iedereen heeft Erdogan ruzie.

 

Zo trainde het Amerikaanse leger tegen een kostprijs van 500 miljoen dollar een nieuw rebellenleger, Divisie 30 genaamd, die dan exclusief moest strijd tegen ISIS. De amper 54 man sterke eenheid werd door de VS van Turkije naar Syrië gestuurd.  
Ze was er echter amper of ze werd al aangevallen door Jabhat al Nusra, het officieel filiaal van al Qaeda in Syrië. Het koste dat VS nog eens bijna 50 miljoen dollar om wat van de groep overbleef terug naar Turkije te halen.
Maar Jabhat al Nusra is altijd de grootste recipiënt geweest van hulp komende van de CIA en wordt nog steeds geleid vanuit een commandocentrum in Turkije waar de CIA een zeer belangrijke rol speelt. De CIA versus het Pentagon dus. Zo lijkt het toch. Iets wat niet de de eerste keer zou zijn in de geschiedenis van het Amerikaans imperialisme.

 

Puinhoop

Ook is er Turkije dat de oorlog tegen de PKK hervatte en volop bommen gooit op hun kampen in de Iraakse bergen. Maar de PKK is gewoon een zusterorganisatie van de Syrisch Koerdische YPG die met steun van de VS enige successen behaalde tegen ISIS.
Beiden werken militair nauw samen. En dus voort Erdogan feitelijk oorlog tegen de YPG, bondgenoot van de VS tegen ISIS. Met andere woorden: Erdogan vecht samen met ISIS tegen het bondgenootschap van de YPG, PKK en de VS. Waarbij de VS in het verleden de PKK en ook de YPG officieel trouwens ook zag als terreurorganisaties.

YPG

Erdogan kan het niet verkroppen dat de Koerdische YPG, een dochter van de PKK, het grootste deel van de grens van Turkije met Syrië bezet. Toen die nog in handen van ISIS was was dat voor Ankara geen probleem. De door ISIS bezette grensovergang van Jarablus aan de Eufraat werkt voor zover geweten trouwens nog steeds zonder problemen.

 

Het buitenlandse beleid van Barack Obama niet alleen in het Midden-Oosten maar ook in Oekraïne en Azië, is dan ook een grote puinhoop, erger zelfs dan onder Bush Jr. Het met Iran gesloten akkoord geeft hem nu de mogelijkheid om zich alsnog uit het door hem geschapen Syrische en Iraakse moeras te trekken. De mensen in de regio zullen er zeker niet om klagen.

 

Willy Van Damme

 

1) Thierry Meyssan, de Franse in Damascus verblijvende journalist en verantwoordelijke voor de website Voltaire.net plakte er de datum van 5 juli op. Beide partijen ontkenden het verhaal tot heden niet. Voltaire.net “Turkey in danger”, Thierry Meyssan, 30 juli 2015, http://www.voltairenet.org/article188307.html
Thierry Meysan dient gezien te worden als een van de goed geïnformeerde waarnemers van het Midden-Oosten.

2) Een beschrijving van dat verhaal kan je o.a. vinden bij de website Breaking Newsnetwork: ‘Russian president to Turkish ambassador: ‘Tell your dictator president he can go to hell’, 10 augustus 2015, http://breakingnews.sy/en/article/62433.html.
Rusland gaat normaal via Turkije gas leveren aan de EU om zo het totaal instabiele Oekraïne te vermijden. Het is een kopie van Nordstream die Russisch gas via de Baltische Zee aan Duitsland levert. Het project lijkt echter muurvast te zitten. Volgens Thierry Meyssan na Amerikaanse bedreigingen om Turkije desnoods uit de NAVO te gooien.