Uitpers nummer 95

Nederlandse militaire deelname in Afghanistan: wederopbouwmissie of bezettingsmacht?


door Astrid Essed

''Wie in modder roert, moet niet verbaasd zijn, vieze handen te krijgen''

 Anoniem

 

Voorwoord:

Bij de Sovjet-Russische inval en herbezetting van het voormalige Tjechoslowakije, in 1968, ter onderdrukking van de opkomende liberaliserende stromingen, werd een Tsjechisch dorp veroverd. Op een door de Russische troepen bijeengeroepen gemeenteraadsvergadering merkte de burgemeester op: "Bent u gekomen om mijn land te bezetten'" . "Neen, om u te beschermen'', merkte de Russische legeraanvoerder op.

Aan deze woorden dacht schrijfster dezes, toen zij een artikel las over het verhoogde Nederlands militair offensief  tegen het in Uruzgan aanwezige Taliban verzet. [1]

Evenals deze Russische legeraanvoerder wordt door het merendeel van de Nederlandse politici, legerautoriteiten, en de media, de realiteit van de Nederlandse deelname aan de oorlog in Afghanistan omgezet in schoonklinkende termen als ''vredesmissie'', ''hulp bij de wederopbouw'', ''bescherming tegen de Talibanterreur'' en ''bevrijding van Afghanistan'í etc. [2]

Een wijs man heeft eens gezegd, dat niets politici zo goed uitkomt als een kort geheugen.

Het is daarom niet verwonderlijk, dat kennelijk in de Nederlandse politieke herinnering is weggezakt, dat de Nederlandse militaire aanwezigheid, nog afgezien van de politieke intentie, een nasleep  is van de in 2001 door de Britten en Amerikanen gevoerde illegale en vuile oorlog tegen Afghanistan, met de logistieke en politieke NAVO-steun.

 

Een terugblik:

Brits-Amerikaanse aanval op Afghanistan:

1 In strijd met het Internationaal Recht:

Nog afgezien van de bij de Brits-Amerikaanse aanval op Afghanistan gepleegde oorlogsmisdaden, is deze aanval in strijd geweest met het Internationaal Recht, aangezien er geen sprake is geweest van een Mandaat  door de VN Veiligheidsraad. [3]


2 Aanleiding tot de aanval:

Als directe aanleiding tot de aanval is aangevoerd de echte of vermeende betrokkenheid van Osama bin Laden bij de WTC aanslagen en de mede-betrokkenheid van de Taliban-regering in Afghanistan. Opvallend echter is het feit, dat er  tot op heden geen op harde feiten gebaseerd aantoonbaar bewijs is geleverd is voor een eventuele betrokkenheid van Osama bin Laden, laat staan de Taliban-regering.
Een door de toenmalige Taliban-regering gedaan verzoek  aan de Amerikaanse president Bush, tot het leveren van bewijzen voor eventuele schuld van Bin Laden te overleggen [ivm met de door president Bush geŽiste uitlevering van bin Laden aan de VS], werd  afgewezen.  

Hierdoor rees op zijn zachtst gezegd het vermoeden, dat gefundeerde bewijzen ontbraken.  

Deze indruk werd nog bevestigd door de stelselmatige weigering van de toenmalige Nederlandse premier Kok, zowel aan het Parlement als de fractievoorzitters van de grote partijen inzage te geven in het aan de NAVO-ministers overhandigde Amerikaanse bewijsmateriaal.

Fundamenteel is echter, dat bij de opsporing van eventuele verantwoordelijken voor een aanslag, slechts juridische middelen dienen te worden ingezet en dat een oorlog, die naar alle waarschijnlijkheid onschuldigen treft, een zowel humanitair als internationaal-rechtelijk onacceptabel middel is.

Aanval op Afghanistan:

Mensenrechtenschendingen en oorlogsmisdaden:

De feitelijke Brits-Amerikaanse aanval op Afghanistan is gepaard gegaan met een groot aantal mensenrechtenschendingen en oorlogsmisdaden, zowel betreffende de wapenkeuze als directe militaire handelingen

a Wapenkeuze:
Gebruik van clusterbommen:

Een van de grondregels van het Internationaal Humanitair Oorlogsrecht is, dat er, door alle conflictspartijen, te allen tijde onderscheid gemaakt dient te worden tussen combattanten [militairen en strijders] en non-combattanten [burgers]. Dit geldt zowel voor directe militaire handelingen als het gebruik van de wapens, die beperkt dienen te blijven tot precisiewapens.

Een clusterbom echter is een  bom, die ongeveer 200 bommetjes uitspuugt, die over een groot gebied kunnen exploderen. Het moge evident zijn, dat het risico, dat hierbij burgers worden getroffen, levensgroot is. Bovendien kan een clusterbom zich bij niet ontploffing ontwikkelen tot landmijnen, waardoor nog jaren na de beŽindiging van een oorlog, burgerslachtoffers kunnnen vallen. Met name spelende kinderen zijn hiervan vaak het slachtoffer. Volgens het Verdrag van Ottawa is het gebruik van landmijnen verboden. [4]

Ten gevolge van dit gebruik van clusterbommen zijn er naar schatting, tussen de 1000 tot 4000 Afghaanse burgerdoden gevallen, in een periode van twee maanden. [5]

 

b Andere directe militaire handelingen:

Bovendien hebben de Brits-Amerikaanse troepen zich eveneens schuldig gemaakt aan buitengerechtelijke executies van echte of vermeende Al Qaeda en Taliban-aanhangers en was er sprake van gedoging van ernstige mensenrechtenschendingen en oorlogsmisdaden door de ''bondgenoot'', de Noordelijke Alliantie.

Een door Amnesty en Human Rights Watch geŽist onderzoek naar een aantal echte of vermeende mensenrechtenschendingen, zoals tijdens de gevangenisopstand in Masar Al Sharif, waarbij sprake was van directe militaire Brits-Amerikaanse betrokkenheid, werd door de Brits-Amerikaanse autoriteiten afgewezen

c Mensenrechtenschendingen:

Behandeling gevangenen:

Eveneens was en is er sprake van martelingen en mishandelingen van krijgsgevangenen, o.a. in gevangenkampen als Kandahar en Guantanamo Bay. Daarnaast is er eveneens sprake van detentie zonder vorm van proces. Het bekendste voorbeeld is Guantanamo Bay, maar ook in andere Amerikaanse gevangenkampen in Afghanistan, was en is daarvan sprake.

 

NA DE OORLOG:

Nieuwe Afghaanse regering

Evident is, dat de Taliban-regering zich tijdens haar machtsperiode schuldig heeft gemaakt aan ernstige mensenrechtenschendingen. Echter,  bij de na de nederlaag van de Taliban aangetreden regeringen, was al evenmin sprake van de handhaving van de mensenrechten

Vrouwenonderdrukking werd gecontinueerd, er was in een groot deel van het land sprake van ernstige schendingen van mensenrechten van gevangenen, alsmede het schieten op ongewapende demonstranten, in enkele gevallen met dodelijk gevolg.

 

Veiligheid Afghanistan?

Ook de door de vanaf 2002 in Afghanistan aanwezige als vredesmacht betitelde  ISAF nagestreefde ''veiligheid'' van Afghanistan, kan en kon niet worden gegarandeerd. Zo vinden ondanks het door buitenlandse troepen zwaarbewaakte Kaboel met regelmaat door groeperingen van verschillende politieke pluimage aanslagen plaats.
In o.a..het midden en Westen van Afghanistan is  sprake van een hevige strijd tussen krijgsheren van verschillende al dan niet politieke origine  [soms pro-Taliban, soms pro-Noordelijke Alliantie, soms maffiosi] en in het Zuiden strijden de Brits-Amerikaanse [en Canadese en Nederlandse] troepen tegen het Taliban-verzet.

De situatie voor de Afghaanse bevolking zo onveilig, dat zelfs het reizen tussen twee steden moeilijk, zo niet onmogelijk is, op straffe  te worden overvallen door  struikrovers en plaatselijke illegale ''tolheffers'' [onder het mom, ''tol'' te moeten betalen, worden reizigers beroofd].

 

DE NEDERLANDSE MILITAIRE AANWEZIGHEID IN AFGHANISTAN

Voorgeschiedenis:

Hoewel bij de huidige ''Uzurgan-missie'' sprake is van de grootste Nederlandse militaire inbreng in Afghanistan, waren de Nederlanders reeds in 2002 actief in de door de NATO geleide  ISAF troepenmacht'', waarover in de beginfase  Nederland en Duitsland het bevel voerden.

 

URUZGAN MISSIE

Echt actief werd Nederland echter pas na de dd 2-2-2006 door de Tweede Kamer goedgekeurde ''Uzurgan--missie'', waarbij Nederlandse militairen werden uitgezonden naar de zuidelijke Afghaanse provincie Uzurgan, waar een hevige strijd woedde en nog woedt tussen de Brits-Amerikaanse troepen [later terzijde gestaan door de Canadezen] enerzijds en het Taliban-verzet anderszijds.

 

a Discussie over ''missie'' uitzending

Groot in eigenbelang, klein in mensenrechten en principiŽle keuzes.

Voorafgaande aan de Nederlandse troepenuitzending naar Uzurgan heeft een stevige parlementaire discussie plaatsgevonden tussen voor en tegenstanders. Opvallend echter was, dat er hierbij geen sprake was van een principiŽle discussie, maar dat deze veelal werd bepaald door pragmatische argumenten.

 

Veiligheid Nederlandse militairen

Zo liet vooral de links-liberale partij D'66 zich leiden door het wellicht zeer gevaarlijke karakter van deze ''missie''. Op zich een merkwaardig argument, aangezien er niet alleen sprake was van goed getrainde militairen, die zelf voor de professie van militair gekozen hadden, maar vanzelfsprekend de uitzending naar ieder oorlogsgebied, of het nu Uruzgan of een ander gebied is, gevaarlijk is.

Zorgwekkender is echter, dat de Nederlandse politiek gespeend was van iedere reflectie over het feit, dat militaire deelname aan de Amerikaanse oorlogshandelingen direct impliceert de ondersteuning van een bezettende macht. Hierbij werden de Nederlandse troepen, of zij nu de bevolking met de zogenaamde ''Dutch approach'' tegemoet traden of niet, automatisch  politiek en moreel medeverantwoordelijk voor de Amerikaanse bezetting van Afghanistan.

Het is dan ook verwonderlijk, dat er in de Nederlandse media wordt gesproken van ''aanslagen'' tegen de Nederlandse troepenmacht, aangezien internationaalrechtelijk gezien  iedere Afghaanse politieke groepering, dus ook de Taliban, gerechtigd is, zich te verzetten tegen het leger van een bezettende macht, alsmede legers van de haar ondersteunende bondgenoten, in casu Nederland.

Het gebruik van de terminologie ''wederopbouw'' is dan ook niet alleen eufemistisch, maar ook misleidend, aangezien Nederland, als trouwe bondgenootvazal van de Verenigde Staten, als taak heeft het verzet tegen de buitenlandse troepen neer te slaan.

 

B Verzet tegen uitlevering gevangenen aan de VS:

Hoewel er dus geen sprake is geweest van een principieel parlementair verzet  tegen de rol van Nederland als verlengstuk van de Amerikaanse bezettende macht, is er wel, met name door de Nederlandse links-progressieve partijen, bezorgdheid uitgesproken over een mogelijke uitlevering van krijgsgevangenen  aan de VS [in verband met mogelijke detentie in Guantanamo Bay].

 

C Memorandum of Misunderstanding?

Dienaangaande is de  Nederlandse regering met de Afghaanse regering het zogenaamde Memorandum of Understanding overeengekomen, dat echter in de praktijk geen harde garanties geeft ter voorkoming van uitlevering van gevangenen. Overeengekomen is namelijk slechts, dat de Afghaanse autoriteiten de Nederlandse ambassade in Kaboel op de hoogte stellen, wanneer een gevangene aan de VS wordt overgedragen. Mensenrechtenschendingen door de VS kunnen hierdoor niet worden voorkomen. Bovendien kan de overeenkomst eenzijdig en zonder opgaaf van redenen, met een opzegtermijn van 30 dagen, worden beŽindigd.

Het enige, dat wel is bedongen is, dat aan de Afghanen uitgeleverde gevangenen niet zullen worden geŽxecuteerd, aangezien Nederland, comform het EU-standpunt, tegen de doodstraf is

Terecht heeft Amnesty International deze overeenkomst betiteld als ''The Memorandum of Misunderstanding''. [6]

 

 

D Nonchalante Nederlandse houding tav uitlevering gevangenen, ondanks mogelijke mishandeling:

Naar aanleiding van recente berichtgeving, dat de Afghaanse autoriteiten zich schuldig zouden hebben gemaakt aan marteling van gevangenen, heeft  Canada de uitlevering van krijgsgevangenen gestopt. Aangezien Nederland de uitlevering continueert, is zij wellicht schuldig aan medeverantwoordelijkheid voor foltering.

Hoewel Nederland als verdediging aanvoert de situatie van Afghaanse gevangenen regelmatig via diverse kanalen te controleren, dient mijns inziens bij dergelijke berichten geen enkel risico genomen te worden en de uitlevering te worden gestopt, omdat alle humanitair en internationaal-rechtelijk alle voorzorgen dienen te worden genomen om martelingen en mensenrechtenschendingen te voorkomen. [7]

Bovendien heeft Amnesty haar ernstige twijfels tav een adequate monitoring, door landen, die gevangenen hebben overgedragen aan de Afghaanse autoriteiten.
 
Zo zegt zij letterlijk mbt Britse en Nederlandse monitoring:
 
''The British and Dutch governments have informed AI that they have transferred detainees to Afghan authorities in these provinces. Both governments have stated that they try to ensure that their own officials monitor the detainees, in the British case on a monthly basis. However, as outlined later in the report, because of the prevailing security situation, independent monitoring of transferred detainees by the AIHRC and the ICRC is almost impossible. In this situation, while ISAF states have carried out occasional monitoring of transferred detainees, AI remains concerned that this cannot substitute for regular, independent monitoring.'' [8]

Onlangs heeft Amnesty in een persbericht een oproep gedaan aan alle ISAF landen, de uitlevering van gevangenen aan de Afghaanse autoriteiten te stoppen [9]

  

E Afghaanse burgerdoden door Nederlandse militaire acties 

Slag bij Chora

Ook betreffende Nederlandse militaire handelingen in Uzurgan zijn er redenen tot zorg over de naleving van het Oorlogsrecht. Universeel is immers het principe, dat bij iedere militaire actie, een strikt onderscheid gemaakt dient te worden tussen combattanten en non-combattanten.

Bij een gezamenljke Nederlandse en ISAF militaire actie dd  juni 2007 zijn er echter meer dan 50 Afghaanse burgers om het leven gekomen, waarbij Nederland een omstreden pantserhouwitser heeft ingezet en de ISAF zwaar luchtgeschut, hetgeen sowieso buitenproportioneel is in een burgergebied. Eveneens zouden de Taliban zich aan oorlogsmisdaden hebben schuldig gemaakt.

Hoewel aanvankelijk door het Nederlandse Ministerie van Defensie aan de Tweede Kamer werd bericht, dat de meeste burgerdoden waren veroorzaakt door het optreden van de Taliban, werd dit later tegengesproken door een VN rapport [welks conclusie door Defensie werd verzwegen], dat juist stelde, dat de meeste burgerdoden door het Nederlandse vuur was veroorzaakt. [10]

Eveneens bekritiseerde de bevelhebber van ISAF in Kabul, de Amerikaanse generaal Dan MacNeill,  de Nederlanders vanwege de inzet van de  pantserhouwitser,zonder dat er een waarnemer in de frontlinies aanwezig was die kon zien waar de granaten terecht kwamen. [11]

Vast staat in ieder geval, dat o.a. door het optreden van de Nederlandse en ISAF militairen, een zo groot aantal doden is veroorzaakt, waarover de Afghaanse president Karzai zich  terecht zeer fel uitliet. [12]

Overigens zijn er ook voor dit Nederlandse militaire optreden verschillende klachten gekomen over mishandeling van gevangenen door Nederlandse troepen. Onderzoeksjournalist A. Karskens heeft ook een kritisch artikel over het Nederlandse optreden geschreven. [13]

 

Epiloog

Resumerend kan gesteld worden, dat er geen sprake is van een Nederlandse bijdrage aan de ''wederopbouw'' van Afghanistan, maar van een militaire ondersteuning van de Amerikaanse bezettingsmacht, waarbij eveneens sprake is geweest van een aantal vermoedelijke schendingen van het oorlogsrecht.

Hoewel de Taliban geen aantrekkelijk toekomstig regeerperspectief is, is het haar niet alleen internationaal-rechtelijk gelegitimeerd, zich te verzetten tegen de buitenlandse bezettingstroepen, maar is het alleen aan de bevolking van Afghanistan, de door haar gewenste Staatsvorm te kiezen. Volgens het VN Handvest heeft zij het zelfbeschikkingsrecht,  net als alle andere volkeren ter wereld.

Wanneer dit niet wordt gerespecteerd door de buitenlandse bezettingstroepen en zij weigeren, zich terug te trekken, zal het verzet worden gecontinueerd en zal de ISAF, evenals de voormalige Russische bezettingsmacht leren, dat wie wind zaait, storm zal oogsten

 

(Uitpers, nr 95, 9de jg., maart 2008)

[1] http://www.nu.nl/news/1439849/24/Nederland_doet_mee_aan_nieuw_offensief_tegen_Taliban_(video).html

[2] Nederlandse oorlogspropaganda
 Zie http://www.boekje-pienter.nl/html/uruzgan.htm#uruzgan-intro

[3] http://nl.wikipedia.org/wiki/Oorlog_in_Afghanistan

[4]  http://www.icrc.org/ihl.nsf/385ec082b509e76c41256739003e636d/d111fff4b9c85b0f41256585003caec3?OpenDocument

[5] http://stopusa.be/scripts/texte.php?section=BY&langue=2&id=10745

[6] http://www.amnesty.nl/wereldnieuws_artikel/4365

[7] http://www.depers.nl/buitenland/164938/Afghanen-martelen-gevangenen.html

[8] Rapport Amnesty tav marteling gevangenen, door de Afghaanse opsporings of detentieautoriteiten, na overdracht door ISAF troepen
 
http://stoptorture.amnesty.org/en/library/asset/ASA11/011/2007/8e83423e-a2d6-11dc-8d74-6f45f39984e5/asa110112007en.html#1.Introduction|outline

[9] Oproep Ammesty aan de landen, die deelnemen aan de ISAF ''vredes'' macht, geen gevangenen over te dragen aan de Afghaanse autoriteiten vanwege folteringsrisico
 
Zie
 http://www.amnesty.org/en/for-media/press-releases/afghanistan-stop-transfer-detainees-20080207

[10] Artikel de heer Ruyssenaers, journalist en buitenland correspondent

http://antwerpen.indymedia.org/news/2007/10/12829.php

VN rapport

http://www.trouw.nl/redactie/doc/chora.pdf

 Trouw artikel

 http://www.trouw.nl/hetnieuws/nederland/article822759.ece/VN_Burgerdoden_door_Nederlands_vuur

[11]http://www.wereldomroep.nl/actua/dossier/dossieruruzgan/071018choraophef

[12] http://findarticles.com/p/articles/mi_kmafp/is_200706/ai_n19314893

[13] http://www.arnoldkarskens.com/data/artikelen/NieuweRevu2007nr08.pdf

[14] Aanklacht advocatenkantoor Stelling, Olof en Steijnen tegen de Nederlandse Staat vanwege de schending van het OOrlogsrecht

http://www.omslag.nl/artikel/hofa//

Mail dit artikel door naar uw vriend(en)Mail dit artikel door naar uw vriend(en)

Print dit artikelPrint dit artikel

Facebook

S N E L I N D E X

Uitpers nr. 95


Copyright (C) 1999 - 2019. All rights reserved. Voor overname artikels of informatie: Contacteer de redactie